‘Leeftijd’ was 17 april onderwerp van gesprek tijdens de bijeenkomst van de Beleidsgroep Onderneming, Ethiek en Maatschappij van VNO-NCW Midden (BOEM). Door vergrijzing en krimp ontstaan tekorten op de arbeidsmarkt, maar werknemers van 50 jaar en ouder blijken moeilijk een baan te vinden op diezelfde arbeidsmarkt. Hoe komt dat en wat zijn de oplossingen? Andries Greiner, voorzitter van de BOEM, introduceerde kort het thema van ‘leuren met leeftijd’. Twee sprekers, discussietafels, een plenaire samenvatting en vragenronde gaven de ruim tachtig deelnemers nieuwe inzichten voor herwaardering van senioriteit.
Voor Gertjan Verbeek, trainer/coach van AZ, is leeftijd geen issue. ‘Succes en ervaring hebben niets te maken met leeftijd. Succes is een reis, geen eindbestemming’. Omdat ieder mens uniek is, kiest Verbeek voor individuele ben
aderingen van ‘zijn’ mensen. Het draait wat hem betreft om persoonlijke aandacht. ‘Ik ga uit van de kwaliteiten van iemand. Als je doet waar je goed in bent, neemt je zelfvertrouwen toe. Ik maak liever van zevens een acht dan van vijven een zes. Met een groot zelfvertrouwen krijgen de mindere aspecten vanzelf aandacht, waardoor de vijfjes zessen worden’. Daarnaast is volgens de visie van Verbeek de manier van denken bepalend voor succes. Weten wat je wilt, doelen stellen en zelfkennis zijn daarvoor belangrijk. ‘Denk groot, je kunt meer dan je denkt’. Aan de leidinggevende de taak om oprechte belangstelling te tonen voor de werknemers, zoals Verbeek stelt: ‘je moet ze begrijpen, om begrepen te kunnen worden’.
Prof.dr. Beatrijs I.J.M. (Beate) van der Heijden benaderde ‘leeftijd’ vanuit wetenschappelijk context. Als hoogleraar strategisch HRM aan de Radboud Universiteit, Open Universiteit en Universiteit Twente heeft zij veel onderzoek gedaan naar duurzame ontwikkeling vanuit loopbaanperspectief. Ze begon begin jaren ’90 met onderzoeken en heeft vooral veel studies gedaan onder 40+’ers bij het groot-, midden- en kleinbedrijf. Opmerkelijk is dat uit de onderzoeken blijkt dat 40+’ers op posities werken die essentieel zijn voor een bedrijf en goed tot uitstekend werk leveren, maar ook dat werknemers voor hun 50e worden afgeschreven. De employability, de duurzame inzetbaarheid van ouderen, loopt hierdoor gevaar. Belangrijke oorzaak is de leeftijdsstereotypering bij leidinggevenden: oudere werknemers zijn minder flexibel, minder creatief, vaker ziek e.d. Uiteindelijk blijken leidinggevenden nauwelijks geïnteresseerd in langetermijnontwikkeling van hun medewerkers.
Van der Heijden deelt meer kennis met de deelnemers over – succesvolle - beoordelingssystemen, employability en de LoopbaanPotentieelMeting. Voor geïnteresseerde leden zijn haar sheets hierover op te vragen bij het verenigingsbureau in Apeldoorn (info@vno-ncwmidden.nl).
De vragen na afloop gaan onder andere over het beoordelen van medewerkers. Wat zijn de voordelen van elkaar beoordelen, wat in de VS veel gebeurt. Zijn oudere leidinggevenden beter in staat tot beoordelen? En is feedback geven niet waar het in beoordelingen om gaat en niet de beoordelingssystemen? Beide sprekers wijzen op het belang van het geven van feedback. Of en hoe feedback gegeven wordt heeft veel te maken met de cultuur van een bedrijf of zelfs van een sector of land. Een veilige, besloten omgeving is essentieel (kleedkamer). De inschatting van Beate van der Heijden is dat vooral oudere leidinggevenden, bij feedback geven en beoordelen, meer oog hebben voor de totale organisatie, omdat hun emotionele wijsheid groter is. Ze heeft er echter geen onderzoek naar gedaan.
Na het plenaire deel gingen de deelnemers in kleine groepen met elkaar in gesprek over het thema “leuren met leeftijd”. Aan de hand van vragen en stellingen volgden geanimeerde tafeldiscussies van circa drie kwartier, waarna de bijeenkomst gezamenlijk werd afgesloten. De tafelvoorzitters werd gevraagd om in het kort een samenvatting te geven van de discussie. Dat bleek niet in alle gevallen makkelijk. Onder andere werd genoemd dat bedrijven staan of vallen bij de mensen die de organisatie vormen, leeftijd is daarbij niet het uitgangspunt of de basis, de individuele ontwikkeling van mensen moet centraal staan. Opgemerkt is dat het belangrijk is dat werkgevers creatiever omgaan met de inzet van ouderen, ook voor 65+. De andere kant is wel dat ook demotie, inclusief aanpassing van arbeidsvoorwaarden, meer bespreekbaar moet worden. Tijdig ingezette demotie wordt gezien als een kans om een evenwichtiger beeld in personeelsopbouw te krijgen. Beate van der Heijden merkt op dat in plaats van werknemers met demotie beter gesproken kan worden van duurzaamheidsambassadeurs!
Geconcludeerd mag worden dat het onderwerp leeftijden in ondernemingen en de herwaardering van senioriteit genoeg gespreksstof oplevert en dat gedurende deze middag nog niet alles aan de orde is geweest. Reden genoeg om in het nieuwe verenigingsseizoen opnieuw aandacht te besteden aan dit thema!