Nationale Netcongestiedag 2026: werk samen om problemen op te lossen

Hoe urgent én kansrijk de energietransitie is, werd opnieuw duidelijk tijdens de Nationale Netcongestiedag in Arnhem. Op initiatief van VNO-NCW Midden en het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie gingen ondernemers, overheden en experts maandag 18 mei in gesprek met staatssecretaris Jo-Annes de Bat over de aanpak van netcongestie. Tijdens de bijeenkomst stond één boodschap centraal: zonder versnelling en betere samenwerking dreigt Nederland letterlijk op slot te gaan. Het belang van data-uitwisseling, slimme energiesturing en concrete samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en netbeheerders kwam daarbij nadrukkelijk naar voren. Volgens staatssecretaris De Bat wordt inmiddels wekelijks overleg gevoerd met de netbeheerders om tot concrete oplossingen te komen.
Voorzitter Heske Groenendaal van VNO-NCW Midden presenteerde tijdens de bijeenkomst samen met gedeputeerden Helga Witjes (Gelderland), André van Schie (Utrecht) en Toon van Dijk (Flevoland) drie concrete handreikingen richting het Rijk.

1. Zorg voor inzicht in aansluitdata
   Provincies en regio’s moeten beter kunnen zien waar ruimte op het elektriciteitsnet beschikbaar is. Daarmee kunnen economische keuzes beter worden onderbouwd en ondernemers gerichter worden geholpen.
2. Steun een nationaal EMS-programma
   Standaardisatie van energiemanagementsystemen is noodzakelijk om data-uitwisseling mogelijk te maken. Ondernemers hebben inzicht nodig in verbruik, piekbelasting en flexibiliteit om slimmer met energie om te gaan.
3. Maak flexcontracten aantrekkelijk
   Bedrijven moeten worden beloond als zij energie gebruiken op momenten waarop capaciteit beschikbaar is. Slimmer sturen op vraag en aanbod helpt om het net beter te benutten.

Innovatieve oplossingen uit het mkb

Tijdens de Nationale Netcongestiedag vond ook de prijsuitreiking plaats van de Netcongestie Innovatiecompetitie MKB. Uit 37 inzendingen werden drie innovatieve oplossingen geselecteerd die bijdragen aan het verminderen van netcongestie. De editie van 2026 van de Netcongestie Innovatie Competitie kende 43 inschrijvingen. De jury heeft dat teruggebracht tot de 10 meest kansrijke kandidaten. Criteria daarbij zijn: de mate van innovatie, de praktische toepasbaarheid en/of technische haalbaarheid, marktpotentieel, het effect op de netcapaciteit en ondernemerschap.

De eerste prijs van de Netcongestie Innovatie Competitie MKB 2026 is gewonnen door Tibo Energy. Dit is bekend gemaakt door staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei Jo-Annes de Bat tijdens de Netcongestiedag op het Cleantech Park Arnhem. Tibo Energy wint € 100.000 waarmee hun toepassing om binnen de bestaande netcapaciteit voor alle energiebronnen binnen een onderneming steeds de beste keus te maken verder kan worden opgeschaald. Ook de tweede prijs van € 50.000 gaat naar een instrument dat ondernemers in staat stelt om ondanks netcongestie door datagedreven inzicht steeds het maximale uit een aansluiting te halen. Iets futuristischer maar ook actueel is het ondersteunen van bouwbedrijven bij het ontwerpen van wijken waar optimaal met energie wordt omgegaan waardoor het beroep op de netcapaciteit geminimaliseerd wordt, zoals Groupp Energy dat doet. Zij verdienen hier de 3^e prijs mee, een bedrag van € 30.000 als aanmoediging om het idee in de praktijk te brengen en op te schalen.

De jury die bestond uit Erik te Brake (manager Fysieke Omgeving van VNO-NCW en MKB-Nederland), Joris de Groot (CTO Alliander en vertegenwoordiger van de netbeheerders), Auke Hoekstra (TU Eindhoven, Programma Directeur NEON Research), Jelmer Kalff (Powercrumbs, winnaar Netcongestie Innovatie Competitie 2025) en Max Oosterhuis (advocaat Loyens & Loeff met focus op de energiesector), was lovend over de inzendingen. Volgens juryvoorzitter Joris de Groot, raakt netcongestie iedereen. “De jury heeft met veel genoegen en interesse kennisgenomen van de ingediende projecten, die een breed scala aan creatieve oplossingen voor de uitdagingen rondom netcongestie tonen, variërend van technische innovaties tot slimme samenwerkingsmodellen. Het is duidelijk dat er binnen Nederland veel talent en ondernemingszin aanwezig is om het energienet toekomstbestendig te maken.”

De publieksprijs, uitgereikt door Heske Groenendaal, ging naar Qurmit Energieopslagsystemen voor een brandveilige batterijoplossing voor binnengebruik.

Samenwerken en versnellen

De conclusie van de dag was helder. Den Haag moet ruimte bieden om regels waar nodig aan te passen, zodat regio’s sneller kunnen experimenteren en oplossingen kunnen opschalen. Alleen door samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs kunnen de uitdagingen rond netcongestie worden aangepakt. Data delen, standaarden ontwikkelen en praktische innovaties versneld toepassen zijn daarbij essentieel. Niet blijven praten. Gewoon doen. Samen ruimte maken op het elektriciteitsnet.