Ondernemerspanel Groene groei: uitstel investeringen vanwege netcongestie

Economische groei en verduurzaming gaan steeds vaker hand in hand. Maar hoe kijken ondernemers in Midden-Nederland naar groene groei? Tegen welke uitdagingen lopen zij aan? En waar zien zij kansen voor verdere verduurzaming?

VNO-NCW Midden hield in juli en augustus het Ondernemerspanel Groene Groei. Ruim 450 ondernemers beantwoordden vragen over onder meer netcongestie, vergunningverlening, stikstof, circulariteit, water en energie. VNO-NCW Midden gebruikt de resultaten voor de belangenbehartiging richting overheden, netbeheerders en andere partijen.

Duurzaamheid belangrijk, maar niet altijd eenvoudig

Het ondernemerspanel laat zien dat ondernemers verduurzaming belangrijk vinden, maar moeite hebben om duurzame en economische groei te combineren. Bijna de helft ziet duurzaamheid als een belangrijk onderdeel van de strategische koers. Tegelijkertijd werken veel bedrijven nog met losse duurzaamheidsmaatregelen, zonder overkoepelende strategie. Energiebesparing is het duurzaamheidsthema waar ondernemers zich het meest mee bezighouden.

Ondernemers zien het overheidsbeleid als een belangrijk knelpunt. Netcongestie en stikstof zijn volgens hen de eerste problemen die de overheid moet aanpakken. 68 procent vindt dat het huidige beleid onvoldoende duidelijkheid biedt om te investeren in verduurzaming. Wisselend beleid, regeldruk en bureaucratie worden vaak als belemmeringen genoemd. Ook over de communicatie en ondersteuning vanuit de overheid zijn ondernemers kritisch.

Netcongestie remt groei en investeringen

De helft van de ondernemers ervaart beperkingen als gevolg van netcongestie. Zij lopen vooral tegen beperkingen aan bij uitbreiding en groei. 26 procent heeft investeringen in elektrificatie vanwege netcongestie uitgesteld of afgeblazen. Batterijen en andere vormen van energieopslag worden het vaakst genoemd als kansrijke oplossingen. Ook samenwerking tussen bedrijven en het onderling delen van energie worden als oplossingen gezien. Tegelijkertijd weet bijna de helft van de ondernemers geen oplossing voor netcongestie te noemen. Ondernemers hebben hun eigen energieverbruik wel goed in beeld. 78 procent kent het verbruik zeer nauwkeurig of zegt daar een goed beeld van te hebben.

Stikstof en vergunningverlening

Ook het stikstofbeleid belemmert volgens veel ondernemers de economische ontwikkeling. 49 procent geeft aan dat het stikstofbeleid de economische ontwikkeling in de eigen regio in grote of zeer grote mate belemmert. Vergunningverlening vormt eveneens een knelpunt. 21 procent van de ondernemers heeft in de afgelopen vijf jaar een vergunning aangevraagd voor een investering, uitbreiding of verandering van de bedrijfsvoering. Van deze groep geeft 71 procent aan dat de onderneming hierdoor enige of veel vertraging heeft opgelopen.

Circulariteit en water

Circulair ondernemen is nog niet breed verankerd in de bedrijfsvoering. Een vijfde van de ondernemers past circulaire principes in grote of zeer grote mate toe. Afval scheiden, recyclen en het hergebruiken van materialen zijn de meest toegepaste maatregelen. Water vormt voor de meeste ondernemers op dit moment een minder groot aandachtspunt. 77 procent verwacht dat de beschikbaarheid van water de komende vijf jaar geen gevolgen heeft voor de groei of bedrijfsvoering. 60 procent neemt nog geen maatregelen om het watergebruik te verminderen of water te hergebruiken.

Meer investeringen in verduurzaming

De meeste ondernemers verwachten de komende drie jaar extra te investeren in de verduurzaming van hun onderneming. Maatschappelijke verantwoordelijkheid wordt daarbij als belangrijkste reden genoemd. Ondernemers verwachten dat ontwikkelingen op het elektriciteitsnet de komende vijf jaar de grootste impact op hun onderneming zullen hebben, gevolgd door ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit. Netcongestie staat dan ook bovenaan de lijst van problemen die de overheid volgens ondernemers als eerste moet aanpakken, gevolgd door het stikstofbeleid.

Financieel beeld verslechtert

Naast vragen over groene groei is ondernemers ook gevraagd naar hun financiële situatie. Het beeld is in augustus 2026 verslechterd ten opzichte van februari. Minder ondernemers zien hun winstmarge stijgen, terwijl meer ondernemers te maken hebben met dalende marges. Het aandeel ondernemers met een daling van de winstmarge tot 20 procent steeg van 16 naar 25 procent. Ook de verwachtingen zijn minder positief. 43 procent verwacht een matig negatieve invloed van de huidige economische situatie, tegenover 35 procent in februari. Het aandeel ondernemers dat geen of nauwelijks gevolgen verwacht, daalde van 53 naar 43 procent.

Stem van ondernemers

VNO-NCW Midden gebruikt de uitkomsten van het Ondernemerspanel Groene Groei voor de belangenbehartiging richting overheden, netbeheerders en andere partijen. De resultaten geven concreet inzicht in de knelpunten die ondernemers ervaren en de onderwerpen waarop actie nodig is. Zo brengen we de ervaringen en behoeften van ondernemers in onze regio gericht onder de aandacht bij partijen die beleid maken en uitvoeren.

Download de resultaten van het ondernemerspanel Groene groei